Madeira staat wereldwijd bekend om zijn versterkte wijnen, maar het Portugese eiland herbergt nog een andere, veel minder bekende schat: zijn agricole rum. Naar aanleiding van de Spirits Selection by Concours Mondial de Bruxelles, die van 16 tot 18 oktober 2026 op het eiland plaatsvond, ontdekken we een bijzonder distillaat met een geschiedenis die vijf eeuwen teruggaat.

Op Madeira groeit suikerriet tussen de oceaan en de bergen, op kleine percelen die zich vastklampen aan de vulkanische hellingen. Van uitgestrekte tropische plantages is hier geen sprake. De teelt is vrijwel ambachtelijk en de oogst gebeurt nog altijd met de hand, vaak in bijzonder moeilijke omstandigheden. Toch ontstaat precies op deze steile hellingen een van de meest originele rums van Europa.

Met de organisatie van de 28ste editie van Spirits Selection by CMB, waarbij 106 proevers uit 38 landen samenkwamen om zo'n 2.300 gedistilleerde dranken te beoordelen, kreeg Madeira een uitgelezen kans om deze kleinschalige productie internationaal in de kijker te zetten.

Een geschiedenis die teruggaat tot de 15de eeuw
Het verhaal begint rond 1425, wanneer de Portugezen suikerriet op het eiland introduceren. Dankzij het subtropische klimaat en de vulkanische bodems groeit Madeira al snel uit tot een belangrijk centrum van suikerproductie. In de 15de eeuw wordt de lokale suiker, destijds beschouwd als het witte goud, uitgevoerd naar de Europese vorstenhoven.
De concurrentie uit Brazilië leidt later tot het verval van deze industrie. Toch verdwijnt de suikerrietteelt nooit volledig. In de 19de eeuw kent ze een nieuwe bloeiperiode, samen met de ontwikkeling van distilleerderijen die suikerrietbrandewijn produceren.

Vandaag beslaat de teelt ongeveer 172 hectaren, goed voor een jaarlijkse productie van zowat 10.000 ton suikerriet. Een bescheiden sector, maar wel een die haar eigen identiteit met trots verdedigt.

Een authentieke agricole rum

In tegenstelling tot veel rums die uit melasse worden vervaardigd, ontstaat Rum da Madeira uitsluitend door de vergisting en distillatie van vers suikerrietsap. Het is de enige agricole rum van Portugal en geniet een beschermde geografische aanduiding die onder meer de lokale herkomst van de grondstof garandeert.

Na de oogst, doorgaans tussen maart en mei, wordt het suikerriet snel geperst om het sap, de zogenaamde garapa, te winnen. Dat vergist vervolgens gedurende enkele dagen voordat het wordt gedistilleerd.

Het resultaat? Expressieve witte rums met plantaardige, fruitige en soms minerale toetsen, waarin frisheid samengaat met aroma's van tropisch fruit. De gerijpte versies, die minstens drie jaar op eikenhouten vaten rusten, ontwikkelen complexere aroma's van vanille, specerijen, honing en gedroogd fruit.

Distilleerderijen tussen erfgoed en vernieuwing
In Porto da Cruz, aan de noordkust, houden de Engenhos do Norte het industriële verleden levend. Deze distilleerderij, opgericht in 1927, werkt nog altijd met historische machines, waaronder een installatie die door stoom wordt aangedreven. Een levend monument van het suikerrietverleden van Madeira.
In Calheta vertegenwoordigt William Hinton een andere dynamiek: die van een heropleving, gedragen door een nieuwe generatie. Het bedrijf werd in 2006 nieuw leven ingeblazen en maakt onder meer gebruik van een oude kolomdistilleerketel uit de glorietijd van de suikerindustrie.
De kleinschaligere distilleerderij O Reizinho, opgericht in 1982, heeft zich eveneens ontwikkeld tot een vaste waarde op het eiland. Haar witte rum van 50% alcohol behaalde tijdens Spirits Selection 2026 een Grote Gouden Medaille en de onderscheiding ‘Révélation Rhum de Madère’. Een mooie internationale erkenning voor dit lokale vakmanschap.

Een distillaat met een uitgesproken identiteit
In 2025 werd bijna 6.900 ton suikerriet verwerkt voor de productie van Madeira-rum. Witte rum vertegenwoordigt nog altijd meer dan 84% van de gebottelde volumes, maar ook de gerijpte versies wekken steeds meer belangstelling bij liefhebbers van karaktervolle gedistilleerde dranken.
Op het eiland is rum bovendien onlosmakelijk verbonden met een lokale traditie: de poncha, een cocktail op basis van suikerrietbrandewijn, honing en citrusvruchten.
De komst van Spirits Selection by CMB heeft duidelijk gemaakt dat Madeira veel meer is dan alleen een eiland van grote wijnen. Achter de spectaculaire landschappen schuilt een authentieke rumcultuur, waarin geschiedenis, terroir en ambachtelijk vakmanschap samenkomen.

Baudouin Havaux